Ochrona ludności i obrona cywilna w sytuacjach kryzysowych

Na co dzień widzimy i obserwujemy różne sytuacje — napięcia pomiędzy krajami czy huragany i trzęsienia ziemi. Co więcej, sami też byliśmy świadkami powodzi i pandemii (Covid). Dlatego też temat związany z bezpieczeństwem, jest dla nas wszystkich czymś bardzo ważnym.

I tutaj w kontekście tych wszystkich zagrożeń dużą rolę odgrywa obrona cywilna. O tym, czym ona jest, jakie organy i zadania do niej należą, podpowiemy w dzisiejszym artykule. 

Obrona cywilna i ochrona ludności — na czym polega?

Obrona cywilna, to nic innego, jak system działań, w którym najważniejsze znaczenie ma nasze ludzkie życie, zdrowie i dobytek. I tutaj może pojawiać się bardzo ważne pytanie — kto jest za to odpowiedzialny? Jest to współpraca państwa, samorządów, firm, różnych organizacji i całego społeczeństwa. A same działania polegają na planowaniu, organizowaniu, szkoleniu, inwestowaniu, zajmowaniu się sprawami technicznymi i zaopatrzeniem – czyli tak naprawdę wszystkim, co jest potrzebne, aby być przygotowanym na kryzys.

Z kolei definicja ochrony ludności nawiązuje również do ochrony społeczeństwa, jego życia i mienia. Przed czym? Przed klęskami żywiołowymi i katastrofami.

Zagrożenia dla ludności – kiedy wkracza obrona cywilna?

Obrona cywilna reaguje w czasie:

• klęsk żywiołowych (przede wszystkim w czasie powodzi, wichur, pożarów lasów, trzęsień ziemi, osunięć, lawin, a nawet podczas suszy)

• katastrof technicznych i przemysłowych (pożarów w zakładach, wycieków substancji chemicznych, awarii infrastruktury transportowej i wodociągowej)

• zagrożeń militarnych i konfliktów zbrojnych (tutaj oczywiście mowa o atakach zbrojnych, ewakuacji ludności, użycia broni biologicznej lub chemicznej)

• pandemii lub epidemii (przykładem może być Covid, z którym mierzyliśmy się całkiem niedawno, jako społeczeństwo)

• ataków terrorystycznych

• zagrożeń cybernetycznych (na przykład działań hakerskich)

• migracji ludności (zwykle spowodowanej wojną)

Jakie organy odpowiadają za ochronę ludności w Polsce?

Jakie są podmioty ochrony ludności?

Do podmiotów należą różne instytucje i organizacje, w tym m.in. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, jednostki Państwowej Straży Pożarnej (PSP) i Ochotnicze Straże Pożarne (OSP), służby ratownicze, inspekcje sanitarne i weterynaryjne, agencje rządowe, instytuty badawcze, podmioty lecznicze, organizacje pozarządowe (takie jak Polski Czerwony Krzyż, Caritas Polska, harcerstwo), a także specjalistyczne służby ratownicze – górskie, wodne, lotnicze i morskie. 

Jakie obowiązki i zadania pełni obrona cywilna?

Działania OC (obrony cywilnej) można podzielić na te, które obejmują czas pokoju oraz czas wojny. 

Zadania w czasie pokoju dotyczą:

• planowania ochrony ludności i infrastruktury przed skutkami potencjalnych działań zbrojnych,

• wykrywania zagrożeń, a także zapewniania systemu ostrzegania i alarmowania ludności,

• przygotowywania i utrzymywania schronów oraz innych miejsc ukrycia,

• gromadzenia i przechowywania środków ochrony indywidualnej dla formacji OC i obywateli,

• wyposażania formacji OC w sprzęt ratowniczy oraz aparaturę do wykrywania zagrożeń,

• prowadzenia szkoleń dla administracji, formacji OC oraz społeczeństwa w ramach samoobrony,

• współdziałania w zwalczaniu skutków katastrof naturalnych i innych zagrożeń środowiskowych.

Zadania w czasie konfliktu zbrojnego to:

• ewakuacja ludności i wygaszania oświetlenia,

• prowadzenie akcji ratunkowych i udzielanie pierwszej pomocy,

• organizacja schronienia i zaopatrzenia dla poszkodowanych,

• dystrybucja sprzętu ochronnego,

• likwidacja skażeń chemicznych, biologicznych i promieniotwórczych,

• pomoc w utrzymaniu porządku publicznego,

• budowa awaryjnych ujęć wody pitnej oraz ratowanie żywności i innych dóbr potrzebnych do przeżycia,

• udzielanie pomocy w pochówku ofiar działań wojennych.

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej

Od 1 stycznia 2025 r. w naszym kraju zaczęła obowiązywać nowa ustawa, która dotyczy ochrony ludności i obrony cywilnej. Jej celem jest oczywiście to, co najważniejsze, czyli bezpieczeństwo i ochrona obywateli w czasie wojny i podczas pokoju. 

Poniżej przedstawiamy jej najważniejsze założenia:

• zadania ochrony ludności w czasie pokoju i w czasie wojny;

• organy i podmioty, które mają realizować zadania ochrony ludności;

• zasady planowania ochrony ludności i obrony cywilnej;

• zasady funkcjonowania systemu wykrywania zagrożeń oraz ostrzegania, powiadamiania i alarmowania o zagrożeniach;

• zasady użytkowania i ewidencjonowania obiektów zbiorowej ochrony;

• zasady funkcjonowania i organizację obrony cywilnej oraz sposób powoływania personelu do obrony cywilnej.

W obronie cywilnej tak naprawdę liczy się współpraca wielu osób. I to nie tylko samych przedstawicieli państwa. Bardzo ważne są także działania różnych instytucji i organizacji. Bez nich trudno by było mówić o bezpieczeństwie. Dlatego warto tę kwestię zadbać wspólnymi siłami. 

BIBLIOGRAFIA:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Obrona_cywilna

https://www.gov.pl/web/uw-lubuski/ustawa-o-ochronie-ludnosci-i-obronie-cywilnej

https://www.gov.pl/web/wsse-bydgoszcz/obrona-cywilna

https://www.gov.pl/web/obrona-cywilna/akty-prawne2